ماموگرافی، یک آزمایش غربالگری پزشکی است که برای تشخیص سرطان سینه و بررسی بافتهای درون سینه استفاده میشود. بر اساس تحقیقات و مطالعاتی که تا به امروز پزشکان متخصص در این زمینه انجام دادهاند، گفته شده است که بهترین زمان برای انجام ماموگرافی حدود ۴۰ سالگی است؛ زیرا معمولا در این سن خطر ابتلا به سرطان سینه به شکل چشمگیری در خانمها افزایش مییابد. به همین دلیل بعد از ۴۰ سالگی باید به صورت مرتب، حداقل سالی یکبار ماموگرافی انجام شود تا اگر مورد مشکوکی در بافت سینه و اطراف آن وجود داشته باشد، بتوان درمان مناسب و به موقع را برای آن انجام داد. مرکز جام جم در شهر قدس یکی از حرفهای ترین مراکز انجام ماموگرافی است که با بهترین و پیشرفتهترین تجهیزات، این آزمایش را برای متقاضیان انجام خواهد داد. برای آشنایی با بهترین زمان انجام ماموگرافی تا پایان این مقاله همراه ما باشید.
چه زمانی برای انجام ماموگرافی مناسب است؟
زمان مناسب برای انجام ماموگرافی میتواند تاثیر زیادی بر کیفیت نتیجه و کاهش درد داشته باشد. معمولا بهترین زمان برای انجام ماموگرافی بالای ۴۰ سال و در روزهای هفتم تا دهم از چرخه قاعدگی است؛ یعنی حدود یک هفته بعد از شروع قاعدگی زیرا در این زمان بافت سینهها تراکم کمتر و مناسبتری دارند و حساسیت کمتری نیز در واکنش به درد خواهند داشت. زمانی که بافت سینه تراکم کمی دارد تصاویر واضحتر و با کیفیت بهتری دیده میشوند. خانمهایی که وارد دوران یائسگی شدهاند و دیگر پریود نمیشوند، میتوانند در هر زمانی از سال ماموگرافی را انجام دهند، زیرا تغییرات هورمونی در آنها کمتر رخ میدهد. همچنین این نکته بسیار مهم است که اگر علائمی مانند ترشح، درد یا سفتی در بخشی از سینه یا اطراف آن مشاهده کردید، نباید منتظر زمان مناسب بمانید و باید هرچه سریعتر برای بررسی و انجام ماموگرافی اقدام کنید.
همچنین بخوانید: آشنایی با انواع روشهای غربالگری سرطان سینه
فواید انجام ماموگرافی در زمان مناسب
ماموگرافی نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت خانمها دارد. امروزه شیوع سرطان سینه افزایش چشمگیری پیدا کرده است اما خوشبختانه با انجام انواع ماموگرافی به صورت منظم، میتوان خطر بروز این بیماری را به حداقل رساند. به همین دلیل انجام ماموگرافی در زمان مناسب، میتواند به تشخیص و درمان زودهنگام کمک زیادی کند. سلولهای سرطانی در مراحل اولیه بسیار کوچک هستند و به راحتی قابل تشخیص نیستند. به همین دلیل، علائم بیماری معمولا دیر بروز میکنند و زمانی قابل احساس هستند که تودههای سرطانی بزرگتر و پیشرفتهتر شده باشند. ماموگرافی اگر در زمان مناسبی انجام شود، خطر مرگ و میر ناشی از سرطان را کاهش میدهد، به پزشک کمک میکند تا محل و اندازه دقیق توده، حتی تودههای کوچک را شناسایی کند و شانس درمان را بیشتر میکند. بهطور کلی انجام ماموگرافی در زمان مناسب و به صورت دورهای، یک اقدام مهم در پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان سینه است که میتواند در حفظ جان خانمها تاثیر زیادی داشته باشد.
آمادگیهای لازم قبل از ماموگرافی
قبل از انجام ماموگرافی، بهتر است چند نکته ساده اما مهم را رعایت کنید تا نتیجه آزمایش دقیقتر باشد. در روز انجام ماموگرافی، به هیچوجه از دئودورانت، عطر، لوسیون یا هر محصول دیگری روی پوست، مخصوصا زیر بغل و اطراف سینه استفاده نکنید. این مواد میتوانند روی تصاویر اشعه ایکس لکههای سفید ایجاد کنند و کیفیت و دقت نتیجه را کاهش دهند. سعی کنید لباسی دوتکه، راحت و مناسب بپوشید تا بتوانید قسمت بالاتنه را به راحتی دربیاورید. اگر قبلا ماموگرافی انجام دادهاید، بهتر است تصاویر قبلی را همراه خود داشته باشید. همچنین اگر سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان سینه دارید، حتما پزشک را در جریان بگذارید. در صورتی که باردار و یا در دوران شیردهی هستید، قبل از شروع ماموگرافی این موضوع را به رادیولوژیست اطلاع دهید.
در مورد آمادگیهای لازم قبل از انجام ماموگرافی بیشتر بخوانید.
چه عواملی در تعیین بهترین زمان ماموگرافی تاثیر دارند؟
عوامل مختلفی بر انتخاب بهترین زمان انجام ماموگرافی تاثیر میگذارند و میتوانند نقش مهمی در کیفیت و دقت نتیجه داشته باشند. سن، شرایط جسمی، علائم و نشانههای بیماری و وضعیت هورمونی، از جمله مهمترین عواملی هستند که زمان مناسب انجام این آزمایش را مشخص میکنند. خانمها به دلیل تغییرات گوناگون بدنی و هورمونی، نسبت به مردان در موقعیت حساستری قرار دارند. به همین دلیل انجام بعضی از آزمایشهای غربالگری، مانند ماموگرافی، برای آنها اهمیت زیادی دارد و نباید از انجام این تستها غافل شوند. از مهمترین عواملی که در تعیین بهترین زمان ماموگرافی نقش دارند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
سن
یکی از مهمترین عواملی که در انجام ماموگرافی باید در نظر گرفته شود، سن فرد است. همه خانمهای بالای ۴۰ سال باید حتی در صورت نداشتن هیچگونه علائم یا درد، ماموگرافی را به عنوان بخشی از چکاپ دورهای خود انجام دهند. انجام این آزمایش در این سن برای تشخیص زودهنگام سرطان سینه ضروری است، زیرا بافت سینه در این دوره دچار تغییراتی میشود که احتمال ابتلا به سرطان را افزایش میدهد. بر اساس توصیه پزشکان، از ۴۰ سالگی به بعد، انجام ماموگرافی سالی یکبار کافی است؛ البته این توصیه زمانی صدق میکند که فرد هیچ علائمی مانند درد، توده یا ترشح از سینه نداشته باشد.
سابقه خانوادگی
در خانوادههایی که یکی از اعضا مانند مادر، خواهر یا مادربزرگ به سرطان سینه مبتلا بودهاند، احتمال بروز این بیماری در سایر افراد خانواده بیشتر است. به همین دلیل توصیه میشود سایر اعضای خانواده نیز ماموگرافی را بهطور منظم انجام دهند تا در صورت مشاهده هرگونه مورد مشکوک، امکان تشخیص و درمان زودهنگام فراهم شود. البته این موضوع بهطور صد درصد قطعی نیست، اما در بعضی موارد، ابتلا به سرطان مخصوصا سرطان سینه، زمینه ارثی دارد. به همین دلیل در چنین شرایطی انجام چکاپهای دورهای اهمیت زیادی دارد و نباید نادیده گرفته شود.
وضعیت هورمونی
هورمونهای زنان دائما در حال تغییر هستند و چرخه قاعدگی یکی از مهمترین دلایل این تغییرات است. به همین دلیل، در دوران قاعدگی به واسطه تغییرات هورمونی، سینهها حساستر و بافت آنها متراکم و متورم میشوند، موضوعی که میتواند دقت و کیفیت نتایج ماموگرافی را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین خانمهایی که در دوران یائسگی قرار دارند، به دلیل تغییرات هورمونی خاص این دوره، لازم است ماموگرافی را منظمتر و با دقت بیشتری انجام دهند. در بسیاری از موارد، سرطان سینه به دلیل تغییرات غیرطبیعی و ناگهانی هورمونها در بافت و سلولهای سینه ایجاد میشود.
وضعیت سلامت عمومی
برای انجام ماموگرافی، باید وضعیت سلامت کلی فرد هم در نظر گرفته شود. زنانی که به بیماریهایی مانند دیابت یا مشکلات قلبی مبتلا هستند، به دلیل تداخل این بیماریها با روند درمان سرطان، نیاز به غربالگری منظمتری دارند. در این موارد لازم است قبل از انجام ماموگرافی، آزمایشهای لازم تحت نظر پزشک متخصص انجام شوند. اگر فرد دچار بیماری زمینهای باشد، بهتر است ماموگرافی بهطور مرتب انجام شود تا در صورت بروز سرطان، امکان تشخیص و درمان بهموقع وجود داشته باشد. برای مثال اگر فردی با بیماری قلبی، بهموقع تحت غربالگری و تشخیص قرار نگیرد، درمان موثر سرطان برای او دشوارتر خواهد شد.
تجربههای قبلی
در صورتی که پزشک در ماموگرافیهای قبلی، ناهنجاری یا تغییرات خاصی را مشاهده کرده باشد، ممکن است توصیه کند فواصل زمانی بین آزمایشها کوتاهتر شوند و ماموگرافی در دورههای کوتاهتری انجام گیرد تا وضعیت بافت سینه به دقت تحت نظر باشد. در این شرایط، اگر پزشک تغییری در بافت سینه مشاهده کند که نسبت به آزمایشهای قبلی بهتر یا بدتر شده باشد، میتواند اقدامات لازم را برای درمان بهموقع انجام دهد. همچنین زنانی که در گذشته به سرطان سینه مبتلا بودهاند، حتی بعد از پایان درمان و بهبودی کامل، باید همچنان ماموگرافی را بهطور منظم ادامه دهند تا هرگونه عود احتمالی بیماری سریع تشخیص داده شود.
توصیه و تجویز پزشک
پزشکان با توجه به شرایط فردی، سن و سابقه بیماری، بهترین زمان انجام ماموگرافی را مشخص و توصیه میکنند. قبل از انجام این آزمایش، بهتر است با پزشک مشورت کنید تا بتواند راهنماییهای لازم را در اختیارتان قرار دهد. در بعضی موارد، پزشک علاوه بر ماموگرافی، سونوگرافی سینه یا امآرآی را هم برای بررسی دقیقتر تجویز میکند. این اقدامات به شناسایی زودهنگام تغییرات احتمالی در بافت سینه کمک میکنند و باعث میشوند بتوانید قبل از پیشرفت بیماری، اقدامات پیشگیرانه و درمان مناسب را انجام دهید.
فواصل مناسب بین انجام ماموگرافی
زمان انجام ماموگرافی برای همه یکسان نیست و باید براساس شرایط و سن هر فرد تعیین شود. برای مثال، خانمهای بالای ۴۰ سال معمولا طبق توصیه پزشک بهتر است ماموگرافی را با فواصل کوتاهتری انجام دهند. همچنین برخی افراد زیر ۳۰ سال که سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان سینه دارند، باید بهصورت منظم و دورهای تحت چکاپ ماموگرافی قرار بگیرند. البته برای کسانی که بافت سینه متراکمتری دارند، معمولا سونوگرافی نتایج بهتری ارائه میدهد. اگر فرد هر گونه تغییر یا درد غیرطبیعی در بافت سینه احساس کند، باید سریعا به پزشک متخصص مراجعه کند. در چنین شرایطی ممکن است پزشک به جای ماموگرافی، سونوگرافی سینه را توصیه کند.
در مورد تفاوت ماموگرافی و سونوگرافی سینه بیشتر بخوانید.
ماموگرافی در شرایط خاص پزشکی
بعضی از شرایط پزشکی میتوانند بر زمان و نحوه انجام ماموگرافی تاثیر بگذارند. افرادی که بیماریهای زمینهای دارند، بهتر است قبل از انجام ماموگرافی، سوابق پزشکی و درمانی خود را با پزشک متخصص در میان بگذارند. مصرف بعضی از داروها یا داشتن حساسیت به مراحل انجام ماموگرافی، از نکاتی هستند که حتما باید قبل از آزمایش به آنها توجه شود. از مهمترین شرایط پزشکی که هنگام انجام ماموگرافی باید در نظر گرفته شوند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مصرف بعضی از داروها: برخی داروها میتوانند بر نتایج ماموگرافی تاثیر بگذارند. بهعنوان مثال، مصرف داروهای هورمونی و قرصهای ضدبارداری میتواند باعث تغییر تراکم بافت سینه شود و تفسیر تصاویر ماموگرافی را دشوارتر کند.
- آسیب های بدنی: در برخی زنان، به دلیل جراحی اخیر یا آسیبهای ناحیه قفسه سینه، انجام ماموگرافی ممکن است نیاز به زمانبندی متفاوتی داشته باشد. در این شرایط، معمولا پزشک ابتدا از روشهای تصویربرداری جایگزین استفاده میکند تا بافت آسیبدیده ترمیم شود و در صورت لزوم، بعدا ماموگرافی را تجویز میکند.
- ماموگرافی برای مبتلایان به بیماریهای مزمن: زنان مبتلا به بیماریهای مزمن مانند دیابت، بیماریهای قلبی یا اختلالات خودایمنی، نیازمند توجه ویژه در زمانبندی و انجام ماموگرافی هستند. این بیماریها میتوانند بر سلامت عمومی بدن و وضعیت بافت سینهها تاثیر بگذارند.
عوارض ماموگرافی در زمان نامناسب
برای انجام ماموگرافی، از اشعه ایکس با دوز پایین استفاده میشود که در بعضی از شرایط همین مقدار کم نیز میتواند برای بیمار خطراتی ایجاد کند. معمولا انجام ماموگرافی در دوران بارداری یا شیردهی توصیه نمیشود، زیرا حتی دوز پایین اشعه میتواند برای جنین خطرناک باشد. علاوه بر این، در این دوران بافت سینه متراکمتر است و تصاویر حاصل از ماموگرافی وضوح کافی ندارند. انجام ماموگرافی در زمان نامناسب میتواند عوارضی مانند درد و ناراحتی شدید، نتایج نادرست و همچنین افزایش استرس و اضطراب ناشی از تکرارهای غیرضروری داشته باشد. به همین دلیل پزشکان توصیه میکنند ماموگرافی حدود یک هفته پس از پایان قاعدگی انجام شود. در این زمان، سینهها حساسیت کمتری دارند، کیفیت تصاویر بهتر است و بافت سینه نیز تراکم مناسبتری دارد.
کلام پایانی
انجام ماموگرافی در زمان و شرایط مناسب، یکی از مهمترین اقداماتی است که همه خانمها باید به آن توجه کنند. در واقع، ماموگرافی به عنوان یک آزمایش ساده، نقش بسیار موثری در حفظ سلامت زنان و تشخیص زودهنگام سرطان سینه ایفا میکند. برای انجام این آزمایش، توصیه میشود به مراکزی مراجعه کنید که از پیشرفتهترین تجهیزات و تکنولوژیهای روز بهره میبرند؛ زیرا در بسیاری از موارد، نتایج نادرست ماموگرافی میتواند سلامت افراد را به خطر بیندازد. مرکز جام جم نوین در شهر قدس، با کادری حرفهای و مجهز به تجهیزات مدرن، خدمات ماموگرافی را با بالاترین کیفیت به مراجعهکنندگان ارائه میدهد. برای دریافت نوبت میتوانید به صورت آنلاین از طریق سایت جام جم اقدام کنید و یا با شمارههای ۳-۴۶۸۳۷۰۰۱-۰۲۱، ۴۶۸۰۴۶۸۸-۰۲۱ و ۴۶۸۰۴۷۲۲-۰۲۱ تماس بگیرید.
سوالات متداول
هنگام انجام ماموگرافی ممکن است کمی احساس فشار یا ناراحتی داشته باشید، اما این احساس خیلی خفیف است و فقط چند ثانیه طول میکشد.
هزینه ماموگرافی به عواملی مانند شرایط آن، نوع ماموگرافی و بیمه تحت پوشش فرد بستگی دارد.
برای انجام ماموگرافی از اشعه ایکس با دوز پایین استفاده میشود که در برخی از شرایط برای جنین میتواند خطرناک باشد. به همین دلیل بهتر است با پزشک متخصص خود در این زمینه مشورت کنید.
حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه.