سرطان پستان، شایعترین نوع سرطان در میان زنان جهان است؛ بیماریای که در صورت تاخیر در تشخیص، میتواند به مراحل پیشرفتهتر برسد و سلامت جسمی و روانی فرد را بهطور جدی تهدید کند. خوشبختانه علم پزشکی امروز، ابزاری قدرتمند به نام غربالگری را در اختیار دارد که میتواند این بیماری خاموش را قبل از بروز علائم آشکار، شناسایی و مهار کند. غربالگری منظم سینه نه تنها میزان عمر مفید فرد را بهطور چشمگیری افزایش میدهد، بلکه امکان درمان با روشهای کمتهاجمیتر را نیز فراهم میکند. انجام این روش تصویربرداری در مرکزی معتبر مثل جام جم نوین قدس، با بهروزترین دستگاهها و کادری متخصص، خیال شما را از بابت کیفیت عالی خدمات راحت میکند. برای آشنایی بیشتر با انواع روشهای غربالگری سرطان سینه، ادامه این مقاله را از دست ندهید.
غربالگری سرطان سینه چیست؟
غربالگری سرطان سینه، مجموعهای از اقدامات تشخیصی نظیر تصویربرداری پزشکی (مانند ماموگرافی)، معاینات بالینی و گاهی آزمایشهای تکمیلی است که با هدف شناسایی تودهها یا تغییرات غیرطبیعی در بافت پستان، قبل از بروز علائم بالینی انجام میشوند. این فرآیند در بیشتر موارد بر زنان سالم و بدون علامت متمرکز است، زیرا یکی از چالشهای اصلی سرطان پستان، رشد خاموش و بدون درد آن در مراحل اولیه است. تشخیص زودهنگام از طریق غربالگری، احتمال موفقیت درمان را افزایش داده و از نیاز به مداخلات درمانی گستردهتر در مراحل پیشرفته بیماری میکاهد. بر اساس توصیه نهادهای بینالمللی سلامت، زنان بالای ۴۰ سال، بدون سابقه یا علائم خاص، لازم است بهصورت دورهای تحت غربالگری پستان قرار گیرند.
انواع روشهای غربالگری سرطان سینه
غربالگری سرطان سینه با استفاده از روشهای متعددی انجام میشود که انتخاب هر یک از آنها به عوامل مختلفی مانند سن، سابقه خانوادگی، وضعیت سلامت عمومی و تشخیص پزشک متخصص بستگی دارند. در میان این روشها، ماموگرافی همچنان بهعنوان ابزار استاندارد و اولیه غربالگری شناخته میشود و نقش مهمی در شناسایی ضایعات مشکوک قبل از ظهور علائم بالینی ایفا میکند. در ادامه، مهمترین روشهای مورد استفاده در غربالگری سرطان پستان را معرفی کردهایم:
ماموگرافی
ماموگرافی روشی ساده و دقیق برای تصویربرداری از بافت سینه است که با استفاده از اشعه ایکس انجام میشود. این روش معمولا برای بانوان بالای ۴۰ سال، به صورت سالانه یا هر دو سال یکبار توصیه میشود. از طریق ماموگرافی میتوان تودههایی را شناسایی کرد که هنوز قابل لمس نبوده و علائم خاصی نیز ندارند. قبل از انجام این آزمایش، بهتر است از اسپری بدن، مام یا کرم استفاده نشود، زیرا ممکن است بر کیفیت تصویر تاثیر منفی بگذارند. ماموگرافی به دو نوع تقسیم میشود: یکی برای غربالگریهای دورهای و دیگری برای زمانی که علائم خاصی وجود دارند یا پزشک به مشکلی مشکوک باشد. نوع مناسب آن را پزشک با توجه به شرایط فرد تعیین میکند.
در مورد آمادگیهای لازم قبل از انجام ماموگرافی بیشتر بخوانید.

امآرآی (MRI) سینه
MRI پستان یک روش تصویربرداری پیشرفته و با دقت بالا است که با استفاده از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی، تصاویر دقیقی از بافتهای سینه ارائه میدهد. این روش نسبت به ماموگرافی حساسیت بیشتری در تشخیص تودههای کوچک و تغییرات مشکوک دارد، مخصوصا در افرادی با ریسک بالای ابتلا به سرطان پستان. MRI معمولا برای بررسیهای دقیقتر، شناسایی زودهنگام تومورها و همچنین بررسی پاسخ به درمان، قبل یا بعد از مداخله درمانی مورد استفاده قرار میگیرد.
ترموگرافی
روش ترموگرافی پستان یا تصویربرداری حرارتی، روشی غیرتهاجمی برای بررسی وضعیت پستانها است که با اندازهگیری دمای سطح پوست و الگوهای جریان خون عمل میکند. برخلاف ماموگرافی، در این روش از اشعه یا تماس فیزیکی استفاده نمیشود. دستگاه ترموگرافی با دوربینهای مادون قرمز، حرارت سطح سینه را ثبت میکند. از آنجا که سلولهای سرطانی به دلیل افزایش فعالیت متابولیک و رشد غیرطبیعی رگهای خونی گرمای بیشتری تولید میکنند، ترموگرافی میتواند این تفاوت حرارتی را آشکار سازد. این روش توانایی تشخیص دقیق تودههای کوچک یا شناسایی قطعی سرطان، مانند ماموگرافی یا MRI را ندارد.
بیوپسی
برای تشخیص دقیق بیماریها، مخصوصا سرطان سینه، گاهی نیاز به نمونهبرداری از بافت یا سلولهای بدن وجود دارد. این فرایند که بیوپسی نام دارد، شامل برداشت بخش کوچکی از بافت (مثلا از سینه) برای بررسی در آزمایشگاه است. محل دقیق نمونهبرداری معمولا با کمک ماموگرافی یا سونوگرافی مشخص میشود و سپس با استفاده از سوزنهای ظریف، نمونهای از سلول یا مایع اطراف آن استخراج میگردد. در مواردی که بیوپسی با سوزن نتیجه دقیقی به همراه نداشته باشد، پزشک ناگزیر به انجام جراحی بیوپسی میشود تا تمام توده توسط جراح خارج شود.
سونوگرافی سینه
برای بررسی بافتهای داخلی سینه، تشخیص تودهها و کیستها، علائم غیرطبیعی و همچنین بررسی وضعیت پروتزهای سینه، یکی از روشهای پرکاربرد تصویربرداری، سونوگرافی سینه است. این روش برای زنان جوان با بافت سینه متراکم مناسبتر است. سونوگرافی نسبت به ماموگرافی درد و عوارض کمتری دارد و معمولا بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه زمان میبرد. از آنجا که در این روش از اشعه استفاده نمیشود، در دوران بارداری و شیردهی نیز قابل انجام است. سونوگرافی به عنوان یک روش مکمل، در کنار ماموگرافی برای تشخیص دقیقتر و تصمیمگیری درمانی بهکار میرود.
در مورد تفاوت ماموگرافی و سونوگرافی سینه بیشتر بخوانید.
چه کسانی به غربالگری سرطان سینه نیاز دارند؟
انجام غربالگری سینه برای تمامی زنان از سن ۴۰ سالگی به بعد توصیه میشود تا وضعیت بافتهای سینه بهصورت منظم بررسی شوند. بعضی از زنان زیر ۴۰ سال نیز ممکن است دچار علائم غیرعادی یا تغییرات مشکوک در سینه یا اطراف آن شوند که در چنین مواردی، غربالگری جهت تشخیص علت ضروری است. بازههای سنی پیشنهادی برای غربالگری سرطان سینه شامل گروههای سنی ۱۶ تا ۲۰، ۲۰ تا ۴۰، ۴۰ تا ۵۰ و ۵۰ تا ۷۰ سال است. بهطور کلی، غربالگری سینه برای افرادی با شرایط زیر اهمیت بیشتری دارد:
- سابقه خانوادگی سرطان سینه: در صورت وجود سابقه ابتلا به سرطان سینه در اعضای خانواده، غربالگری باید به صورت منظم انجام شود.
- جهشهای ژنتیکی: افرادی که دارای جهشهای BRCA1 یا BRCA2 هستند، در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به سرطان سینه و تخمدان قرار دارند.
- افزایش سن: با بالا رفتن سن، احتمال بروز سرطان سینه نیز بیشتر میشود. به همین دلیل توصیه میشود زنان بالای ۴۰ سال هر یک تا دو سال یکبار ماموگرافی را انجام دهند.
- سابقه شخصی سرطان سینه: زنانی که در گذشته به سرطان سینه مبتلا بودهاند، باید تحت غربالگری منظم قرار بگیرند تا احتمال بازگشت یا پیشرفت بیماری به موقع شناسایی شود.

علائم هشداردهنده سرطان سینه
سرطان پستان در مراحل اولیهی خود، معمولا بدون هیچ علائم و دردی ظاهر میشود. به همین دلیل، تشخیص زود هنگام این بیماری از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. از مهمترین علائمی که در صورت مشاهده باید جدی گرفته شوند، تغییر در شکل و اندازه یک یا هر دو سینه، ایجاد فرورفتگی در پوست اطراف سینه،تغییر شکل و اندازه نوک سینه، ترشحات از نوک پستان (ممکن است از نوک پستان خود ترشحات شفاف، سفید، زرد، قهوهای یا حتی خونی مشاهده کنید) و حس کردن توده در زیر بغل است. البته وجود هر یک از این علائم بهطور قطع به معنای ابتلا به سرطان سینه نیست. در صورت مشاهده هر کدام از این علائم، باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید تا معاینات و بررسیهای لازم انجام شوند زیرا معاینه منظم سینه و انجام ماموگرافی در تشخیص زودهنگام سرطان سینه بسیار موثر است.
مزایای غربالگری سرطان سینه
انجام منظم غربالگری سینه نقش بسیار مهمی در بررسی دقیق بافتهای داخلی پستان و تشخیص زودهنگام بیماری دارد. سرطان سینه، اگر در مراحل اولیه شناسایی شود، کاملا قابل درمان است و روند درمان آن سریعتر و آسانتر پیش میرود. به همین دلیل، غربالگری نه تنها برای پیشگیری، بلکه برای تشخیص به موقع و افزایش اثربخشی درمان بسیار حائز اهمیت است. از جمله مزایای اصلی غربالگری سرطان سینه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تشخیص زودهنگام سرطان: مهمترین مزیت غربالگری این است که میتواند سرطان را قبل از بروز علائم ظاهری، مانند توده قابل لمس، شناسایی کند.
- افزایش طول عمر: تشخیص زودهنگام سرطان پستان میتواند احتمال زندهماندن را تا حدود ۹۵٪ افزایش دهد.
- درمان سریعتر و کمتهاجمیتر: اگر سرطان در مراحل ابتدایی تشخیص داده شود، نیاز به جراحیهای وسیع یا شیمیدرمانیهای طولانیمدت نیست.
- افزایش آگاهی و توجه به سلامت بدن: غربالگری منظم باعث میشود زنان نسبت به تغییرات احتمالی بدن خود حساستر شده و در صورت مشاهده علائم غیرعادی، سریعتر برای درمان اقدام کنند.
- برنامهریزی دقیق برای درمان: شناسایی به موقع بیماری این فرصت را فراهم میکند تا بیمار و تیم درمان، زمان کافی برای بررسی گزینهها، مشاوره و انتخاب بهترین روش درمانی در اختیار داشته باشند.
کلام پایانی
غربالگری سرطان سینه، یکی از موثرترین راهها برای تشخیص زودهنگام و پیشگیری از پیشرفت بیماری است. انجام منظم آن برای زنان بالای ۴۰ سال یا افرادی با سابقه خانوادگی، میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت و افزایش شانس درمان موفق داشته باشد. تشخیص زودهنگام نه تنها روند درمان را سادهتر میکند، بلکه زندگی بسیاری از زنان را نجات میدهد. مرکز تصویربرداری پزشکی جام جم قدس، با بهرهگیری از پیشرفتهترین تجهیزات روز و تیمی متخصص، خدمات کامل غربالگری سرطان سینه را در محیطی ایمن، آرام و حرفهای ارائه میدهد. برای رزرو نوبت میتوانید از طریق تماس با شماره ۰۲۱۴۶۸۳۷۰۰۱ و یا مراجعه به وبسایت اقدام کنید.
سوالات متداول
بهترین زمان ۳ تا ۵ روز بعد از شروع قاعدگی است. افراد یائسه نیز هر زمانی میتوانند غربالگری سرطان سینه را انجام دهند.
از سن ۴۰ سالگی به بعد باید برای غربالگری سینه اقدام شود.
زمانی که پزشک به مورد غیرعادی برخورد کند، برای بررسی و اطمینان بیشتر سونوگرافی سینه یا امآرآی را انجام میدهد.