انواع ماموگرافی و کاربردهای آن‌ها

امروزه سرطان سینه از شایع‌ترین بیماری‌های زنان محسوب می‌شود، انجام ماموگرافی به‌عنوان یک روش دقیق و موثر برای تشخیص زودهنگام مشکلات و ناهنجاری‌های سینه از اهمیت زیادی برخوردار است و پزشکان انجام ماموگرافی را برای خانم‌های بالای ۴۰ سال توصیه می‌کنند. با کمک انواع مختلف ماموگرافی و تکنولوژی‌های پیشرفته‌ی آن می‌توان انواع بیماری‌ها و مشکلات مروبط به سینه، کیست و سرطان سینه را تشخیص داد و بررسی کرد. ماموگرافی شامل: غربالگری، تشخیصی سه بعدی، آنالوگ و دیجیتال است که در مرکز تخصصی تصویربرداری جام جم، با بهره‌گیری از جدیدترین تجهیزات دیجیتال و پیشرفته، بهترین خدمات را در محیطی آرام، مطمئن و حرفه‌ای در اختیار شما قرار می‌دهد. در این مقاله، با انواع ماموگرافی، کاربردها و مزایای هر کدام آشنا می‌شوید تا بتوانید با آگاهی کامل، بهترین انتخاب را برای سلامت خود داشته باشید.

ماموگرافی چیست؟

ماموگرافی یک روش تصویربرداری در پزشکی است که برای بررسی و تشخیص بیماری‌ها و مشکلات سینه به کار می‌رود. در این روش با استفاده از اشعه ایکس، تصاویر دقیقی از بافت‌های داخلی سینه گرفته می‌شوند، سپس پزشک با کمک تصاویر به دست‌آمده آن را ارزیابی می‌کند و اگر مورد مشکوکی وجود داشته باشد برای بررسی‌های بیشتر انجام مجدد ماموگرافی یا سونوگرافی سینه را پیشنهاد می‌کند. ماموگرافی معمولا برای تشخیص زودهنگام سرطان سینه و سایر مشکلات مانند توده‌ها، کیست‌ها و تغییرات غیرعادی در بافت سینه‌ها استفاده می‌شود. این روش نوعی چکاپ است که خانم‌های بالای ۴۰ سال باید سالی یکبار آن را انجام دهند.

انواع ماموگرافی

یکی از ابزارهای مهم و موثر در شناسایی زودهنگام بیماری‌های پستان، ماموگرافی است و روش‌های مختلفی برای انجام آن وجود دارند. انتخاب هر یک از این روش‌ها به عواملی مانند: وضعیت جسمی بیمار، علائم بالینی، سابقه پزشکی و نظر پزشک متخصص بستگی دارند. هدف کلی از انجام ماموگرافی، بررسی دقیق سلامت بافت سینه، کشف زودرس توده‌ها یا تغییرات غیرطبیعی و کمک به تشخیص به‌موقع بیماری‌هایی مانند سرطان پستان است. بسته به شرایط، پزشک مناسب‌ترین نوع ماموگرافی را پیشنهاد می‌دهد. انواع ماموگرافی عبارت‌اند از:

ماموگرافی غربالگری

ماموگرافی غربالگری یک روش پیشگیرانه است و برای افرادی انجام می‌شود که هیچ نشانه‌ای از بیماری مثل توده یا درد در سینه ندارند و برای اطمینان از عدم مشکل در بافت سینه انجام می‌شود. این روش برای شناسایی تغییرات یا توده‌های بسیار کوچک در سینه است که هنوز قابل لمس یا مشاهده نیستند. در ماموگرافی غربالگری، دو عکس از هر پستان گرفته می‌شود؛ یکی از جلو (آنامورفیک) و یکی از زاویه جانبی (لترومدیال). این روش ساده، سریع و بدون درد است و نقش مهمی در کاهش مرگ و میر ناشی از سرطان دارد.

ماموگرافی تشخیصی

وقتی در ماموگرافی غربالگری، یک ناحیه مشکوک به وجود توده باشد و یا فرد علائمی مانند درد، ترشح غیر طبیعی یا تغییرات ظاهری در سینه داشته باشد. از ماموگرافی تشخیصی استفاده می‌شود زیرا این نوع ماموگرافی، تخصصی‌تر است و برای بررسی دقیق‌تر و ارزیابی مشکلات یا علائم خاص در سینه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ماموگرافی تشخیصی برخلاف ماموگرافی غربالگری که دو تصویر استاندارد تهیه می‌کند، تصاویر بیشتری از زوایا و نماهای مختلف گرفته می‌شوند تا ناحیه مشکوک بهتر بررسی شود تا مشخص شود آیا توده یا تغییرات سینه خوش‌خیم است یا نیاز به آزمایش‌های بیشتر مانند نمونه‌برداری دارد.

در مورد بهترین زمان انجام ماموگرافی بیشتر بخوانید.

ماموگرافی دیجیتال

در ماموگرافی دیجیتال به جای استفاده از فیلم‌های رادیولوژی، تصاویر سینه را به صورت دیجیتال نمایش می‌دهند. تصاویر دیجیتال وضوح بیشتری دارند و امکان بزرگ‌نمایی و تنظیم روشنایی در آن‌ها وجود دارد و به تشخیص بهتر کمک می‌کند. این تصاویر روی صفحه نمایش کامپیوتر قابل مشاهده هستند و نیازی به پردازش ندارند. در ماموگرافی دیجیتال دوز اشعه ایکس بسیار کم است. این روش برای زنان جوان‌تر یا افرادی که دارای بافت سینه متراکم‌تری هستند نسبت به روش‌های قدیمی دقیق‌تر است. ماموگرافی دیجیتال در بیشتر مراکز تصویربرداری پیشرفته، از جمله مرکز تصویربرداری جام جم، با جدید‌ترین دستگاه‌ها برای تشخیص بیماری‌های سینه به کار برده می‌شود.

ماموگرافی آنالوگ

ماموگرافی آنالوگ یا سنتی (Analog Mammography) یکی از روش‌های قدیمی تصویربرداری از بافت سینه است که در آن تصاویر با کمک اشعه ایکس روی فیلم‌های مخصوص ثبت می‌شوند؛ مشابه عکس‌های رادیولوژی. در این روش، کیفیت تصویر به شرایط نوری و فنی فیلم وابسته است و برخلاف نسخه‌های دیجیتال، امکان بزرگ‌نمایی یا ویرایش تصاویر وجود ندارد. به همین دلیل، تشخیص دقیق توده‌های کوچک، کیست‌ها یا بررسی بافت‌های متراکم، با چالش‌هایی همراه است. علاوه‌بر‌این، ذخیره‌سازی یا ارسال تصاویر در این روش یک سری محدودیت‌ها دارد.

در مورد تفاوت ماموگرافی و سونوگرافی سینه بیشتر بخوانید.

مزایای ماموگرافی

ماموگرافی یکی از بهترین ابزارهای پزشکی در تشخیص زودهنگام سرطان پستان به شمار می‌رود و نقشی مهمی در حفظ سلامت زنان ایفا می‌کند. بسیاری از سرطان‌های پستان در مراحل اولیه بدون علائم مشخص ظاهر می‌شوند و تنها از طریق ماموگرافی قابل شناسایی هستند. همین موضوع، اهمیت انجام منظم این آزمایش را دوچندان می‌کند. ماموگرافی نه‌ تنها در تشخیص توده‌های سرطانی، بلکه در شناسایی ناهنجاری‌های خوش‌خیم مانند کیست‌ها، توده‌های فیبروکیستیک و تغییرات ساختاری بافت سینه نیز کاربرد دارد. با پیشرفت فناوری و ورود دستگاه‌های دیجیتال پیشرفته، دقت و وضوح تصاویر ماموگرافی افزایش یافته و تشخیص‌ پزشکی با اطمینان بیشتری همراه شده است. امروزه، ماموگرافی به پزشکان این امکان را می‌دهد که وضعیت سلامت سینه را به‌صورت دقیق بررسی کرده و در صورت نیاز، سریع‌تر وارد مراحل درمانی شوند. از جمله مهم‌ترین مزایای ماموگرافی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تشخیص زودهنگام سرطان پستان: ماموگرافی می‌تواند توده‌ها یا تغییرات مشکوک را قبل از بروز علائم ظاهری شناسایی کند.
• کاهش مرگ‌ومیر ناشی از سرطان: انجام ماموگرافی باعث کاهش آمار مرگ‌ و میر در اثر سرطان سینه، مخصوصا در زنان بالای ۴۰ سال می‌شود.
• تشخیص مشکلات غیرسرطانی: ماموگرافی تنها برای سرطان نیست، بلکه می‌تواند کیست‌ها، کلسیفیکاسیون‌ها و سایر ناهنجاری‌های خوش‌خیم را نیز شناسایی کند.
• دقت بالا در ترکیب با تکنولوژی دیجیتال: با استفاده از ماموگرافی دیجیتال یا سه‌بعدی (توموسنتز)، دقت تصاویر بالا می‌روند و احتمال تشخیص اشتباه کاهش می‌یابد، به‌خصوص در زنانی که بافت سینه متراکمی دارند.
• روشی سریع و غیرتهاجمی: انجام ماموگرافی تنها چند دقیقه زمان می‌برد و بدون نیاز به جراحی یا تزریق انجام می‌شود.
• قابل تکرار بودن و پیگیری بلندمدت: تصاویر ماموگرافی می‌توانند در سیستم ذخیره شده و در مراجعه‌های بعدی برای مقایسه و پیگیری تغییرات استفاده شوند.

همچنین بخوانید: ماموگرافی برای افرادی که پروتز سینه دارند.

کاربرد ماموگرافی

ماموگرافی یکی از ابزارهای مهم در تشخیص و پیشگیری از بیماری‌های پستان است و نقش مهمی در بررسی سلامت زنان دارد. اصلی‌ترین کاربرد آن، غربالگری منظم برای تشخیص زودهنگام سرطان سینه است؛ اقدامی که به‌طور قابل‌توجهی در کاهش مرگ‌ومیر ناشی از این بیماری موثر است. این روش تصویربرداری، غیرتهاجمی، سریع و قابل‌اعتماد است و امکان بررسی دقیق تغییرات بافت سینه، حتی قبل از بروز علائم بالینی، را فراهم می‌کند. پزشکان با کمک ماموگرافی می‌توانند بسیاری از مشکلات و ناهنجاری‌های پستان را در مراحل اولیه شناسایی کرده و اقدامات درمانی مناسب را به‌ موقع آغاز کنند. از جمله مهم‌ترین کاربردهای ماموگرافی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ماموگرافی به‌ عنوان روشی برای بررسی وضعیت سینه است. این کار کمک می ‌کند سرطان قبل از ظاهر شدن، تشخیص داده شود.
• این روش برای بررسی دقیق‌تر توده‌ها، کیست‌ها، یا تغییرات غیرطبیعی که توسط خود بیمار یا پزشک احساس یا مشاهده شده‌اند، لازم و ضروری است.
• در صورت وجود علائمی مثل درد موضعی، ترشح از نوک پستان، تورم یا تغییر رنگ و بافت پوست پستان، ماموگرافی کمک می‌کند تا علت آن مشخص شود.
• برای بیمارانی که قبلا به سرطان سینه مبتلا بوده‌اند، ماموگرافی به‌ عنوان ابزاری برای پیگیری و کنترل وضعیت آن‌ها بعد از درمان است تا در صورت بازگشت بیماری سریع تشخیص داده شود.
• ماموگرافی به عنوان ابزاری برای انجام نمونه‌برداری دقیق از بافت‌های مشکوک مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• در افرادی که بافت سینه آن‌ها متراکم است، ماموگرافی به کمک روش‌های پیشرفته (مثل ماموگرافی دیجیتال یا سه‌بعدی) می‌تواند به‌طور دقیق و کامل آن‌ها شناسایی کند.

نحوه انجام ماموگرافی

ماموگرافی به‌ صورت سرپایی انجام می‌شود و نیازی به بستری شدن ندارد. قبل از شروع،  بیمار باید گردنبند، لباس‌های بالاتنه و هرگونه زیورآلات فلزی را خارج کند. سپس یک روپوش مخصوص در اختیار بیمار قرار می‌دهند که از جلو بسته می‌شود. برای انجام ماموگرافی ابتدا باید روی دستگاه ماموگرافی به صورت ایستاده قرار گرفته سپس هر سینه‌ها بین دو صفحه صاف مخصوصی که روی دستگاه قرار دارد فشرده می‌شوند تا بافت‌ها بهتر دیده شوند و بعد با استفاده از اشعه ایکس، تصاویر از زوایای مختلف گرفته می‌شوند. این فرایند چند دقیقه طول می ‌کشد و می‌تواند باعث ایجاد کمی فشار یا ناراحتی خفیف شود. در حین عکس‌برداری ممکن است نیاز باشد تا بیمار موقعیت خود را تغییر دهد تا تصاویر مختلفی از سینه به دست آیند. تصاویر برای بررسی توسط رادیولوژیست آماده می‌شوند تا هرگونه مشکل و بیماری توسط پزشک تشخیص داده شوند.

چه زمانی برای انجام ماموگرافی مناسب است؟

زمان مناسب برای انجام ماموگرافی به عوامل متعددی بستگی دارد؛ از جمله سن، سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان سینه، وضعیت هورمونی، وجود علائم بالینی و شرایط پزشکی زمینه‌ای. پزشک متخصص با در نظر گرفتن این فاکتورها، زمان مناسب را برای انجام ماموگرافی تعیین می‌کند. در شرایطی مانند وجود درد، ترشح غیرطبیعی، تغییرات محسوس در بافت سینه یا لمس توده، انجام ماموگرافی توصیه می‌شود. همچنین، برای خانم‌های بالای ۴۰ سال، انجام ماموگرافی به‌صورت سالانه یا هر دو سال یک‌بار به‌عنوان بخشی از برنامه غربالگری منظم توصیه می‌شود. افرادی که سابقه‌ی خانوادگی ابتلا به سرطان سینه دارند، ممکن است نیاز به آغاز غربالگری در سنین پایین‌تر داشته باشند. بهترین زمان انجام ماموگرافی در چرخه قاعدگی، حدود یک هفته بعد از پایان آن است؛ زیرا حساسیت پستان‌ها در این زمان کمتر است و تصاویر دقیق‌تری به‌دست می‌آیند. در واقع، انجام ماموگرافی می‌تواند برای زنان در سنین مختلف مفید باشد، زیرا احتمال بروز تغییرات غیرطبیعی یا بیماری در بافت سینه محدود به یک سن خاص نیست. با تشخیص به‌موقع از طریق ماموگرافی، امکان آغاز درمان موثر و اصولی فراهم می‌شود.

نکات مهم در مورد انجام ماموگرافی

ماموگرافی نیز مانند سایر آزمایش‌ها و روش های تصویربرداری نیاز به رعایت کردن برخی از نکات دارد. این نکات در ظاهر ساده و معمولی به نطر می‌رسند اما در هنگام انجام ماموگرافی بسیار کاربردی هستند. به همین دلیل بهتر است برای انجام ماموگرافی نکاتی که لازم وضروری است را رعایت کنید. انجام بعضی از اقدامات قبل از ماموگرافی کمک زیادی در کاهش استرس و درد ناشی از ماموگرافی دارند و باعث می‌شوند تست ماموگرافی شما نتایج دقیق‌تر و کیفیت بالاتری داشته باشد.  اقدامات لازم قبل از انجام ماموگرافی شامل موارد زیر هستند:

نکات	توضیحات
عدم استفاده از محصولات آرایشی	زیرا باعث ایجاد سایه یا لکه روی تصاویر می‌شود.
مطلع کردن پزشک از هر مشکل و بیماری	اگر باردار هستید بهتر است پزشک را در جریان این موضوع قرار دهید.
لباس مناسب	لباسی بپوشید که بتوانید قسمت بالاتنه را به راحتی درآورید.
زمان مناسب	روزهای بعد از اتمام قاعدگی بهترین زمان است، زیرا سینه‌ها کمتر حساس و متورم هستند.
حفظ آرامش	در هنگام درد و فشار آرامش خود را حفظ کنید زیرا موقتی است.

کلام پایانی

انواع روش‌های ماموگرافی، نقش بسیار مهمی در تشخیص زودهنگام مشکلات و بیماری‌های سینه و تشخیص زودهنگام سرطان دارند. ماموگرافی باید با تکنولوژی‌های جدید و دقت خاصی انجام شود تا نتایج به دست آمده دقیق باشد و درمان آن نیز راحت‌تر انجام شود. مرکز جام جم قدس جدیدترین و حرفه‌ای ترین تجهیزات انجام ماموگرافی را برای ارائه خدمات بهتر فراهم کرده است تا مراجعه کنندگان بتوانند با خیالی راحت و در محیطی تمیز و آرام خدمات ماموگرافی را در این مرکز انجام دهند. برای دریافت نوبت ماموگرافی در مرکز جام جم می‌توانید با شماره‌های -۴۶۸۳۷۰۰۱-۰۲۱ ،  ۴۶۸۰۴۶۸۸-۰۲۱ و ۴۶۸۰۴۷۲۲-۰۲۱ تماس بگیرید و یا از طریق سایت جام جم به صورت آنلاین نوبت خود را رزرو کنید. انجام مرتب ماموگرافی یکی از مهم‌ترین راه‌ها برای مراقبت از سلامت سینه و حفظ زندگی زنان است.

سوالات متداول

ماموگرافی بهتر است یا سونوگرافی سینه؟

ماموگرافی و سونوگرافی سینه دارای کاربردهای مشابهی هستند که برای انجام هر دو روش باید با پزشک متخصص مشورت کنید.

هزینه ماموگرافی چقدر است؟

هزینه ماموگرافی به نوع آن، بیمه و مرکزی که می‌خواهید در آن ماموگرافی انجام دهید بستگی دارد.

آیا ماموگرافی خطرات و عوارضی دارد؟

ماموگرافی خطر و عوارضی ندارد اما خانم‌های باردار قبل از انجام ماموگرافی باید با پزشک متخصص خود مشورت کنند.