تراکم استخوان باید چند باشد؟

سلامت استخوان‌ها یکی از ستون‌های اصلی تندرستی است. اما معمولا تا زمانی که با درد یا شکستگی مواجه نشویم، به آن توجه نمی‌کنیم. یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سنجش سلامت استخوان، تراکم استخوان (Bone Density) است. با استفاده از تست تخصصی سنجش تراکم استخوان (BMD)، پزشکان می‌توانند میزان استحکام و سلامت استخوان‌های شما را به‌صورت عددی بررسی کرده و احتمال ابتلا به پوکی استخوان (استئوپروز) یا کاهش تراکم استخوان را تشخیص دهند. اما سوال مهمی که ایجاد می‌شود این است که عدد تراکم استخوان باید چند باشد؟ دانستن عدد نرمال تراکم استخوان، نه فقط برای سالمندان، بلکه برای زنان پس از یائسگی، ورزشکاران و حتی جوانان در معرض ریسک پوکی استخوان اهمیت فراوانی دارد. اگر به دنبال انجام تست تراکم استخوان با دستگاه‌های پیشرفته، تفسیر دقیق و مشاوره تخصصی پزشکی هستید، ‌مرکز تخصصی تصویربرداری جام جم نوین قدس یکی از بهترین انتخاب‌ها است. این مرکز با بهره‌گیری از تجهیزات مدرن، پرسنل حرفه‌ای و نوبت‌دهی سریع، خدماتی دقیق را در اختیار شما قرار می‌دهد. برای رزرو تست تراکم استخوان در مرکز جام جم نوین قدس، همین حالا با ما تماس بگیرید و اولین قدم برای سلامت استخوان‌هایتان را بردارید.

سنجش تراکم استخوان چیست؟

تست تراکم استخوان یا سنجش تراکم استخوان (Bone Mineral Density BMD) یک آزمایش غیرتهاجمی و بدون درد است که میزان مواد معدنی، به‌ویژه کلسیم و فسفر، موجود در استخوان‌ها را اندازه‌گیری می‌کند. این تست به پزشکان کمک می‌کند تا استحکام استخوان‌ها را بررسی کرده و احتمال ابتلا به پوکی استخوان (استئوپروز) یا کاهش تراکم استخوان (استئوپنی) را تشخیص دهند. این روش را می‌توانید در مراکز معتبر و با تجویز پزشک به راحتی انجام دهید. 

تراکم استخوان چگونه اندازه گیری می‌شود؟

رایج‌ترین روش سنجش تراکم استخوان، تست DEXA یا DXA است (Dual-Energy X-ray Absorptiometry) که با استفاده از دو اشعه ایکس با شدت‌های متفاوت، ضخامت و چگالی استخوان‌ها را در ناحیه‌ی ستون فقرات، لگن یا مچ دست  اندازه‌گیری می‌کنند. این تست کاملا بدون درد است و به صورت کاملا سرپایی نیز انجام می‌شود و معمولا کمتر از ۱۵ دقیقه زمان می‌برد و در بسیاری از مراکز نتایج آن بعد از تمام شدن تست در اختیار بیمار قرار گرفته می‌شود.

بیشتر بخوانید: تفسیر جواب آزمایش تراکم استخوان چگونه انجام می‌شود؟

عدد نرمال تراکم استخوان چند است؟

عدد نرمال تراکم استخوان با استفاده از روش DEXA (یا DXA) و بر اساس شاخصی به نام T-Score اندازه‌گیری می‌شود. این عدد نشان می‌دهد که تراکم استخوان فرد نسبت به یک فرد سالم ۳۰ ساله (که در اوج تراکم استخوان قرار دارد) چقدر تفاوت دارد. اگر T-Score شما بالاتر از -۱ باشد، تراکم استخوان شما در وضعیت نرمال و سالم قرار دارد. هرچه این عدد به صفر نزدیک‌تر باشد، استخوان‌ها قوی‌تر و خطر شکستگی کمتر است. T-Score برای بررسی پوکی استخوان در بزرگسالان استفاده می‌شود و Z-Score بیشتر برای مقایسه در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان جوان با سن مشابه به‌کار می‌رود. مقدار دقیق تراکم استخوان باید براساس زیر باشد:

• T-Score = 0.3 = تراکم استخوان عالی
• T-Score = -0.9 = هنوز در محدوده نرمال
• T-Score = -2.3= کاهش تراکم، نیاز به مراقبت

در چه سنی باید تست تراکم استخوان بدهیم؟

تست تراکم استخوان (BMD یا DEXA) یکی از دقیق‌ترین روش‌ها برای تشخیص زودهنگام کاهش تراکم استخوان یا پوکی استخوان است. برخلاف تصور عموم افراد در سنین پایین‌تر هم ممکن است به انجام آن نیاز داشته باشند. زنان بالای ۵۰ سال یا بعد از یائسگی، خانم‌های زیر ۵۰ سال که سابقه پوکی استخوان دارند نیاز به انجام این تست دارند. همچنین مردان ۵۰ تا ۶۵ ساله با عوامل خطر مانند سابقه شکستگی، مصرف داروهای کورتونی، یا بیماری‌های مزمن، افرادی که بیماری‌هایی مثل تیروئید پرکار، دیابت نوع ۱، سلیاک یا اختلالات هورمونی دارند و کسانی که به دلیل اختلالات تغذیه‌ای یا بی‌تحرکی شدید، در معرض کاهش تراکم استخوان هستند باید تست تراکم استخوان را انجام دهند. 

عوامل موثر بر کاهش تراکم استخوان

با بالا رفتن سن، فرآیند تجدید سلول‌های استخوانی کند شده و تراکم استخوان در زنان بعد از یائسگی به‌تدریج کاهش می‌یابد. کاهش هورمون استروژن در زنان (و تستوسترون در مردان) تاثیر مستقیم بر کاهش تراکم استخوان دارد. تغذیه نامناسب، مخصوصا کمبود کلسیم و ویتامین D، یکی از رایج‌ترین دلایل ضعف استخوان‌هاست. این دو ماده برای ساخت و تقویت بافت استخوان ضروری‌ هستند. سیگار کشیدن و نوشیدنی‌های الکلی باعث اختلال در جذب کلسیم و کاهش ساخت سلول‌های استخوان‌ساز می‌شوند و استفاده طولانی‌مدت از داروهای کورتونی مانند پردنیزولون می‌تواند به‌سرعت تراکم استخوان را کاهش دهد. همچنین اگر در خانواده‌تان سابقه پوکی استخوان یا شکستگی‌های زودرس وجود دارد، احتمال کاهش تراکم استخوان در شما بیشتر است.

بیشتر بخوانید: چه کسانی باید سنجش تراکم استخوان انجام دهند؟

چگونه تراکم استخوان را بهبود دهیم؟

کاهش تراکم استخوان روندی خاموش و تدریجی است که اگر به‌موقع شناسایی و درمان نشود، می تواند به پوکی استخوان (استئوپروز) و شکستگی‌های خطرناک منجر شود. خوشبختانه، با رعایت چند اصل ساده اما موثر، می‌توان تراکم استخوان را حفظ یا حتی بهبود بخشید. در ادامه با مهم‌ترین راه‌های افزایش و تقویت تراکم استخوان آشنا خواهیم شد:

• کلسیم، عنصر اصلی تشکیل‌دهنده استخوان‌هاست. برای تقویت استخوان‌ها، مصرف روزانه مواد غذایی حاوی کلسیم ضروری است.
• ویتامین D به جذب بهتر کلسیم کمک می‌کند. کمبود آن یکی از عوامل اصلی کاهش تراکم استخوان است.
• ورزش‌های تحمل وزن (مثل پیاده‌روی، دویدن آرام، کوه‌پیمایی، ایروبیک و تمرینات مقاومتی) بهترین گزینه‌ها برای تقویت استخوان‌ها هستند.
• کمبود وزن یا لاغری مفرط یکی از عوامل مهم کاهش تراکم استخوان است. تلاش برای رسیدن به شاخص توده بدنی (BMI) نرمال به حفظ سلامت استخوان کمک می‌کند.
• سیگار باعث کاهش فعالیت سلول‌های استخوان‌ساز می‌شود و الکل نیز در جذب کلسیم اختلال ایجاد می‌کند.
• پیگیری منظم تراکم استخوان با روش DEXA، بهترین روش برای بررسی اثر درمان و پیشگیری از پیشرفت پوکی استخوان است.

کلام پایانی

زمانی که T-score شما زیر محدوده نرمال قرار دارد یا در معرض خطر پوکی استخوان هستید باید هرچه سریع‌تر راهی برای درمان آن پیدا کنید.، هر روز تاخیر می‌تواند به شکستگی‌های ناگهانی یا آسیب‌های جدی منجر شود. اگر به دنبال مرکزی قابل اعتماد برای اندازه‌گیری دقیق تراکم استخوان (BMD) با تجهیزات مدرن و تفسیر تخصصی هستید، مرکز تصویربرداری جام جم نوین قدس انتخابی مطمئن برای شما است. این مرکز دارای نوبت دهی سریع و محیطی بهداشتی و مجهز است. همین حالا تماس بگیرید و نوبت خود را رزرو کنید. با انجام تست تراکم استخوان در مرکز جام جم می‌توانید سلامت استخوان‌های خود را تضمین کنید.

سوالات متداول